Informacje

Na tej właśnie ziemi we wsi Łowkowice w 1811 roku urodził się Jan Dzierżon - światowej sławy pszczelarz polski zwany Kopernikiem ula, księciem pszczół. W dziesiątym roku życia rodzice posłali małego Janka do protestanckiej szkoły w Byczynie, skąd w 1822 roku przeszedł do gimnazjum św. Macieja. W roku 1834 ukończył studia teologiczne na Uniwersytecie Wrocławskim i przyjął święcenia kapłańskie, po czym jako ksiądz · utrakwista (dwujęzyczny) otrzymał swoją pierwszą posadę wikarego we wsi Siołkowice koło Opola. W rok później został proboszczem we wsi Karłowice koło Brzegu. W tę zacofaną wieś wraz z młodym plebanem wstąpiło nowe nie znane tu dotąd życie. W roku 1884 powrócił do Łowkowic, gdzie do końca życia mieszkał i pszczelarzył.

Jan Dzierżon nadał pszczelarstwu nowy „impuls” wprowadzając do nierozbieralnych uli słomianych i pionowych drewniane listewki „snozy”, co uchroniło gniazdo pszczele przed zniszczeniem. Pszczoły bowiem „ciągnęły” od nich pojedyncze plastry, które po odcięciu od bocznych ścianek można było wyjąć, jak to jest w dzisiejszych ulach ramkowych. Podsumował także wcześniejsze próby innych pszczelarzy, budując nowoczesny ul skrzynkowy, który stał się pierwowzorem późniejszych konstrukcji.

Rozgłos światowy przyniosła ks. Dzierżonowi, ogłoszona w 1845 roku teoria parthenogenozy (dzieworództwa) , która polega na rozwoju niezapłodnionej komórki jajowej i wykształcenia się z niej osobnika zdolnego do reprodukcji. Hipoteza ta udowodniła prowadzonymi badaniami nad krzyżówkami pszczół miejscowych ze sprowadzonymi pszczołami włoskimi, początkowo spotkała się z opozycją w środowisku pszczelarskim i naukowym. Została potwierdzona dopiero na kongresie przyrodników w 1906 roku w Marburgu. Uczestnicząc aktywnie międzynarodowych wystawach i zjazdach pszczelarskich, propagował nie tylko zasady racjonalnej gospodarki pszczelej i swoje odkrycia, lecz także sama hodowlę pszczół przynoszącą liczne korzyści i zyski człowiekowi.

Zasługi ks. Dzierżona zostały wysoko ocenione przez współczesnych. Spłynęły nań zaszczyty: tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Monachijskiego, wiele wysokich odznaczeń państwowych z różnych krajów, medali i dyplomów honorowych.

Jan Dzierżon już za życia cieszył się ogromną sławą. Nikt nie mógł jednak twierdzić, że o nią zabiegał. Skromność i pracowitość to dwie zasadnicze cechy Jego charakteru. Ale była i trzecia - pryncypialność. Szukanie prawdy jak najbardziej wierne jej służenie. To czyniło zeń już za życia jednostkę nieprzeciętną. Zwykł mawiać: Wykrywać prawdę to pasja najbardziej godna człowieka, znaleźć prawdę to największa nagroda.

Urodził się Polakiem, czerpał doświadczenia z polskiego pszczelarstwa, zdobywał wiedzę w kręgu nauki i kultury niemieckiej, bronił się jednak przed zakwalifikowaniem Jego dorobku do określonej nacji, gdyż jak twierdził nauka nie zna granic, jest własnością wspólną.

Jan Dzierżon umarł w swym łowkowickim zaciszu, z rojem pszczół w izbie w dniu 26 października 1906 roku